Ngừa thai sau sinh an toàn và hiệu quả
Ngừa thai là một trong những vấn đề người phụ nữ cần quan tâm sau sinh. Theo khuyến cáo của nhiều chuyên gia, bạn nên ngừa thai ít nhất 18 tháng sau sinh để cơ thể có được sự hồi phục tốt nhất cả về thể chất lẫn tinh thần trước khi mang thai lại. Sử dụng biện pháp ngừa thai sẽ giúp bạn kiểm soát được kế hoạch mang thai và tránh có thai ngoài ý muốn
Thời điểm nào cần chú ý sử dụng biện pháp tránh thai sau sinh?
Cần lưu ý rằng ngay sau sinh 6 tuần, cơ thể người phụ nữ đã có khả năng rụng trứng và thụ thai. Bạn có khả năng thụ thai ngay cả khi chưa có kinh nguyệt, tức là thụ thai ở kỳ rụng trứng đầu tiên sau sinh.
Do đó, ngay khi bắt đầu có quan hệ và dù chưa có hành kinh lại sau sinh thì người phụ nữ vẫn cần dùng biện pháp ngừa thai để tránh mang thai ngoài ý muốn.
Khi lựa chọn một biện pháp tránh thai sau sinh, cần cân nhắc đến các vấn đề sau:
- Thời điểm áp dụng: Có một số phương pháp tránh thai có thể áp dụng ngay sau sinh 6 tuần như cấy que
- Nuôi con bằng sữa mẹ: Nếu bạn nuôi con bằng sữa mẹ, bạn cần lựa chọn phương pháp không gây ảnh hưởng đến sữa mẹ.
- Hiệu quả ngừa thai: Hầu hết các phương pháp ngừa thai như cấy que, đặt vòng, thuốc ngừa thai uống hàng ngày hoặc thuốc tiêm ngừa thai đều có hiệu quả ngừa thai cao. Trong khi các biện pháp rào chắn như bao cao su sẽ có hiệu quả thấp hơn, phụ thuộc vào cách sử dụng đúng hay không. Hiệu quả ngừa thai rất thấp với các biện pháp như tránh ngày phóng noãn, xuất tinh ngoài hoặc uống thuốc tránh thai khẩn cấp.
- Không có biện pháp ngừa thai nào là tối ưu, chỉ có biện pháp ngừa thai phù hợp
Một vài phương pháp ngừa thai sau sinh bạn có thể lựa chọn:
1. Cho con bú vô kinh: Là một phương pháp ngừa thai tạm thời dựa trên cơ chế không rụng trứng tự nhiên của cơ thể khi người phụ nữ cho con bú sữa mẹ hoàn toàn. Đây là một phương pháp tránh thai tự nhiên, không tốn kém, không có nguy cơ cho sức khỏe người mẹ cũng như không có tác dụng phụ. Tuy nhiên, phương pháp này cần có yêu cầu khắt khe về tần suất và thời gian cho con bú. Bạn phải nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn, thời gian giữa 2 cữ bú sữa mẹ không dài quá 4 giờ vào ban ngày và 6 giờ vào buổi tối. Phương pháp này chỉ có hiệu quả trong 6 tháng đầu sau sinh, sau 6 tháng bạn cần áp dụng một biện pháp ngừa thai khác.
2.Que cấy ngừa thai:
Là phương pháp ngừa thai tạm thời có hiệu quả cao nhất cho đến hiện tại. Que tránh thai chứa nội tiết (etonogestrel) được cấy dưới da và có tác dụng ngừa thai trong 3 năm. Sau 3 năm hoặc sau khi tháo que cấy, hoạt động của cơ quan sinh sản sẽ nhanh chóng phục hồi và bạn có thể mang thai lại ngay sau đó. Sau khi sử dụng que cấy tránh thai, bạn có thể gặp phải một số thay đổi trong tính chất kinh nguyệt như hành kinh kéo dài, ra huyết nhiều hơn hoặc ít hơn bình thường, đôi khi có xuất huyết giữa chu kỳ hoặc vô kinh. Một số tác dụng phụ khác có thể gặp như đau đầu, thay đổi tâm trạng. Các tác dụng phụ sẽ tự ổn định và thường hết sau vài tháng.
3. Đặt vòng tránh thai:
Vòng tránh thai dạng chữ T chứa đồng được đặt vào lòng tử cung, cho hiệu quả ngừa thai cao lên đến 10 năm, chi phí thấp và dễ sử dụng nên được lựa chọn nhiều nhất. Ngoài ra còn có loại vòng chứa nội tiết, thường được sử dụng cho những trường hợp rong kinh, cường kinh, thống kinh hoặc lạc nội mạc tử cung.
4. Thuốc uống ngừa thai hàng ngày:
Thuốc ngừa thai chỉ chứa progestin: Có thể bắt đầu uống ngay sau sinh, bất kể bạn có nuôi con bằng sữa mẹ hay không. Progestin không ảnh hưởng đến sự sản xuất sữa mẹ.
- Thuốc ngừa thai phối hợp 2 hormone estrogen và progestin: Thời điểm bắt đầu sử dụng thuốc phụ thuộc vào việc bạn có nuôi con bằng sữa mẹ hay không:
+ Nếu không nuôi con bằng sữa mẹ: bạn có thể bắt đầu uống sau sinh 21 ngày.
+ Nếu nuôi con bằng sữa mẹ không hoàn toàn: có thể bắt đầu uống thuốc sau 6 tuần.
+ Nếu nuôi con bằng sữa mẹ hoàn toàn: bạn nên bắt đầu uống thuốc sau 6 tháng.
Thuốc ngừa thai phối hợp có liên quan đến nguy cơ đột quỵ và nhồi máu cơ tim, do đó nó không được khuyến cáo sử dụng đối với những trường hợp sau:
+ Phụ nữ trên 35 tuổi và có hút thuốc lá.
+ Có bệnh tăng huyết áp
+ Tiền căn đột quỵ, nhồi máu cơ tim hoặc thuyên tắc tĩnh mạch sâu.
+ Tiền căn đau đầu migraine
+ Có bệnh lý ung thư vú hoặc tiền căn ung thư vú.
Hiệu quả ngừa thai khá cao nếu bạn uống thuốc đúng giờ và đều đặn hàng ngày. Phương pháp này sẽ không phù hợp với những mẹ hay quên uống thuốc.
5. Thuốc tiêm tránh thai (DMPA):
Thuốc tránh thai dạng tiêm, có chứa một loại Progestin gọi là depot medroxyprogesterone acetate (DMPA). Mỗi liều tiêm DMPA sẽ có tác dụng ngừa thai trong 3 tháng. Phương pháp này cũng có hiệu quả tương đối cao, tuy nhiêu cần lưu ý về tác dụng phụ của thuốc như hành kinh không đều, đau đầu, tăng cân, cũng như nguy cơ về bệnh lý loãng xương và tim mạch.
6. Bao cao su nam: là phương pháp ngừa thai rào chắn thường được sử dụng tại Việt Nam. Bên cạnh tác dụng ngừa thai, bao cao su có thể giúp phòng tránh các bệnh lây truyền qua đường tình dục như lậu, clamydia, giang mai, HIV... Tuy nhiên hiệu quả tránh thai phụ thuộc nhiều vào cách sử dụng có đúng cách hay không.
7. Triệt sản (thắt ống dẫn trứng hoặc thắt ống dẫn tinh): Đây là một phương pháp ngừa thai vĩnh viễn, có hiệu quả ngừa thai cao. Bạn có thể lựa chọn triệt sản nếu vợ chồng không có kế hoạch sinh thêm con trong tương lai. Với triệt sản nữ, bạn có thể thực hiện thắt ống dẫn trứng trong khi mổ lấy thai hoặc sau sinh.
Tóm lại: Ngừa thai sau sinh cần lưu ý đến các yếu tố cho con bú và hiệu quả tránh thai. Trong đó que cấy tránh thai là biện pháp ngừa thai tạm thời có hiệu quả cao nhất trong thời gian dài và phù hợp với phụ nữ cho con bú.
