ÚNG DỤNG ERAC TRONG MỔ LẤY THAI

Được khởi xướng bởi Henrik Kehlet vào những năm 1990, chương trình chăm sóc hồi phục sớm sau phẫu thuật (ERAS: Enhanced Recovery After Surgery) là phương pháp chăm sóc chu phẫu đa phương thức cho người bệnh và ứng dụng nhiều trong lĩnh vực ngoại khoa như phẫu thuật đại trực tràng,  phẫu thuật mạch máu, phẫu thuật lồng ngực. Trong sản phụ khoa, mổ lấy thai cũng đã được ứng dụng chương trình chăm sóc hồi phục sớm cho sản phụ mổ lấy thai (ERAC: Enhanced Recovery After Cesarean). ERAC  là một chương trình chăm sóc đa mô thức gồm 13 bước, được triển khai xuyên suốt 3 giai đoạn: trước mổ (giáo dục sản phụ, bổ sung carbohydrate, kháng sinh dự phòng, chuẩn bị da), trong mổ (hạn chế thuốc mê, rạch ngang đoạn dưới tử cung, chăm sóc sơ sinh) và sau mổ (cho bú sớm, ăn uống sớm, vận động sớm, rút sonde tiểu sớm, kiểm soát đau sau mổ, xuất viện sớm). Mục tiêu của ERAC là thúc đẩy hồi phục sớm, giảm đau và giảm biến chứng sau mổ. Đồng thời, chương trình còn giúp rút ngắn thời gian nằm viện, từ đó giảm chi phí điều trị và nâng cao mức độ hài lòng của sản phụ.

         Hướng dẫn quy trình chăm sóc hồi phục sớm ERAC cho sản phụ mổ lấy thai

1. Các bước thực hiện ERAC trước mổ lấy thai

Bước 1. Giáo dục sản phụ: trước khi mổ lấy thai, giải thích rõ cho sản phụ thông tin liên quan đến việc mổ lấy thai. Đồng thời giải thích rõ những lợi ích và tiến trình thực hiện của ERAC.

Bước 2. Cung cấp carbohydrate trước mổ: dùng 50g đường pha vào 50 ml nước, cho sản phụ uống trong vòng 2 giờ trước phẫu thuật.

Bước 3. Kháng sinh dự phòng được cho sử dụng trong vòng 30 phút trước khi rạch da.

Bước 4. Chuẩn bị da: vệ sinh da vùng bụng bằng Povidion-iodine và chuẩn bị âm đạo với povidione - iodine để vệ sinh da trước mổ lấy thai sẽ giúp giảm viêm nội mạc tử cung.

2. Các bước thực hiện ERAC trong mổ lấy thai

Bước 5. Hạn chế thuốc mê trước và trong mổ: Gây tê vùng kết hợp Opioids nếu không có chống chỉ định.

Bước 6. Chọn kỹ thuật mổ lấy thai với đường mổ ngang đoạn dưới tử cung giúp làm giảm lượng máu mất trong lúc mổ.

Bước 7. Chăm sóc trẻ sơ sinh

1. Kẹp rốn muộn ít nhất 1 phút ở trẻ đủ tháng.
2.  Kẹp rốn muộn ít nhất 30 giây ở trẻ thiếu tháng.
3. Da kề da: trẻ tiếp xúc da kề da với mẹ ngay từ những phút đầu sau khi mổ lấy thai.

3. Các bước thực hiện ERAC sau mổ lấy thai

Bước 8. Cho con bú sớm: hướng dẫn sản phụ lợi ích nuôi con bằng sữa mẹ, cách cho con bú đúng, cho con bú sớm trong vòng 30 phút đầu sau mổ lấy thai, bú mẹ hoàn toàn, bú theo nhu cầu, cách duy trì và phát huy nguồn sữa.

Bước 9. Cho ăn uống sớm:

- Trong vòng 60 phút sau khi ra khỏi phòng mổ: uống 50ml nước

- Sau mổ lấy thai 6 giờ: ăn thức ăn lỏng sau mổ nếu dung nạp tốt.

Bước 10. Vận động sớm: thực hiện vận động sớm sau khi sự vận động của các chi trở về bình thường. Cụ thể:

- Từ 6 - 8 giờ sau mổ: sản phụ ngồi trên mép giường. Và sau đó đi từ giường đến ghế.

- Từ 8 - 24 giờ sau mổ: sản phụ ra khỏi giường. Sau đó đi bộ ít nhất 1 - 2 lần trong phòng.

- Từ 24 - 48 giờ sau mổ: sản phụ đi lại  ít nhất 3 - 4 lần trong phòng.

- Từ 48 giờ sau mổ: sản phụ đi lại bình thường.

Bước 11. Rút sonde tiểu sớm: rút ống thông tiểu sau 7 giờ mổ lấy thai nếu không có y lệnh lưu thông tiểu đặc biệt từ phẫu thuật viên.

Bước 12. Giảm đau sau mổ: dùng giảm đau sau mổ trong thuốc gây tê hoặc bằng NSAIDs, Voltarel nhét hậu môn hoặc paracetamol.

Bước 13. Xuất viện sớm: cho sản phụ xuất viện sau 3 -5 ngày nếu sức khỏe sản phụ và trẻ ổn định, quy định bệnh viện cho phép.

ERAC bao gồm nhiều quá trình chuẩn bị kéo dài và phối hợp nhiều chuyên khoa nên cần có một sự đồng bộ khi thực hiện. Tại bệnh viện sản  nhi Kiên Giang, các quá trình chuẩn bị được khái quát thành những quy trình cụ thể. Vì thế, các sản phụ hoàn toàn yên tâm tuân thủ các hướng dẫn và chuẩn bị phối hợp để ERAC đạt được kết quả tốt nhất.

TÀI LIỆU THAM KHẢO

1. Trương Thị Ánh Tuyết Vũ Thị Nhung (2020), "Đánh giá hiệu quả của phương pháp tập thể dục sớm sau mổ lấy thai", Tạp chí Phụ sản. 18(4), 28-32.
2. L. Bollag (2021), "Society for Obstetric Anesthesia and Perinatology: Consensus Statement and Recommendations for Enhanced Recovery After Cesarean", Anesth Analg. 132(5), 1362-1377.
3. R. DouglasWilson, MScbAaron B.Caughey DaStephen L. (2018), "Guidelines for Antenatal and Preoperative care in Cesarean Delivery: Enhanced Recovery After Surgery Society Recommendations", American Journal of Obstetrics and Gynecology. 219(6), Pp. 523.e1-523.e15.