NGUY CƠ SAI SÓT TRONG XÁC ĐỊNH CHÍNH XÁC NGƯỜI BỆNH

Nguy cơ sai sót trong xác định chính xác người bệnh có thể xảy ra trong mọi tình huống. nhiều sai sót y khoa khác thường được đưa vào vấn đề: sai sót trong truyền máu, sai sót trong sử dụng thuốc, sai sót trong xác định sai người bệnh  tại thời điểm chăm sóc, trả kết quả...lỗi nhận dạng thường ảnh hưởng đến nhiều người hơn. Một đánh giá của viện nghiên cứu ECRI, 72% lỗi nhận diện xảy ra tại thời điểm chăm sóc và 12,6% xảy ra khi đăng ký. Các quy trình chẩn đoán và điều trị lần lượt liên quan đến nhận diện sai có thể xảy ra đến 36% và 22% các trường hợp, hậu quả có thể gây tử vong. Công nghệ thông tin thường làm cho trầm trọng thêm vấn đề vì có thể tạo ra các hồ sơ trùng lặp hoặc nhận diện nhầm. Các tiến bộ của công nghệ có thể hỗ trợ (quét vân tay, vòng đeo tay có mã vạch...) nhưng lỗi vẫn có thể xảy ra, vẫn cần sự hỗ trợ của người bệnh và nhân viên y tế tuân thủ quy trình.

Tại sao việc xác định đúng người bệnh ở viện Sản - Nhi lại quan trọng?

Việc xác định chính xác danh tính người bệnh là nguyên tắc cốt lõi, được xếp vào mục tiêu quốc tế đầu tiên về an toàn người bệnh (IPSG.1). Riêng đối với bệnh viện chuyên khoa Sản - Nhi, công tác này lại càng mang ý nghĩa sống còn và đòi hỏi quy trình nghiêm ngặt hơn gấp nhiều lần vì những lý do đặc biệt sau:

1. Đối tượng bệnh nhân đặc biệt (Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ)

• Không có khả năng tự xác nhận: Trẻ sơ sinh và trẻ nhỏ chưa biết nói hoặc chưa đủ nhận thức để tự bắt lỗi nhân viên y tế khi bị gọi sai tên hay phát nhầm thuốc.
• Ngoại hình giống nhau: Trẻ sơ sinh khi mới chào đời thường có cân nặng, chiều cao và diện mạo khá tương đồng. Nếu chỉ nhìn cảm tính, nguy cơ nhầm lẫn là cực kỳ cao.
• Trùng tên mẹ: Trẻ sơ sinh chưa kịp làm khai sinh thường được đặt tên tạm thời theo mẹ (Ví dụ: Con bà Nguyễn Thị A). Ở các bệnh viện lớn, việc có 2-3 sản phụ trùng cả họ và tên trong cùng một ngày sinh là điều rất phổ biến.

2. Nguy cơ hệ lụy nghiêm trọng trong Sản - Nhi

• Trao nhầm con: Đây là nỗi ám ảnh lớn nhất trong khoa Sản. Một sai sót nhỏ trong việc đeo vòng định danh lúc sinh có thể dẫn đến việc giao nhầm em bé cho các gia đình, gây tổn thương tâm lý sâu sắc suốt đời và các hệ lụy pháp lý phức tạp.
• Nhầm lẫn sữa mẹ: Trẻ uống nhầm sữa của bà mẹ khác có thể dẫn đến nguy cơ lây nhiễm các bệnh truyền nhiễm qua đường sữa mẹ (như HIV, viêm gan B, CMV...).
• Nhầm lẫn trong điều trị và phẫu thuật: Tiêm nhầm vắc-xin, truyền nhầm nhóm máu, dùng sai liều thuốc (đối với trẻ em, sai một liều thuốc nhỏ tính theo cân nặng có thể gây ngộ độc hoặc tử vong), hoặc phẫu thuật nhầm vị trí/nhầm trẻ.

3. Tần suất di chuyển và can thiệp y tế cao

• Mẹ và bé vừa sinh xong phải cách ly tạm thời (bé nằm phòng dưỡng nhi, mẹ nằm phòng hồi sức).
• Trẻ nhỏ thường xuyên phải đi chụp X-quang, siêu âm, xét nghiệm máu, chiếu đèn điều trị vàng da...
• Mỗi lần di chuyển, nếu không có quy trình đối chiếu nghiêm ngặt (như quét mã vạch, kiểm tra vòng đeo tay), nguy cơ "râu ông nọ cắm cằm bà kia" rất dễ xảy ra.

Giải pháp phòng tránh

5. Sử dụng thông tin tin cậy trong nhận dạng bệnh nhân (tên, tuổi, địa chỉ, mã số bệnh nhân), không sử dụng số phòng và số giường.
5. Lãnh đạo khoa tăng cường giám sát và khuyến cáo phòng ngừa nhầm lẫn trong nhân viên y tế khi cung cấp dịch vụ cho người bệnh.
5.  Nhân viên y tế khi cung cấp dịch vụ cho người bệnh cần tuân thủ quy trình khẳng định chính xác

Xác định chính xác người bệnh là bước đầu tiên và quan trọng nhất trong mọi hoạt động khám bệnh, chữa bệnh. Mỗi nhân viên y tế, người bệnh và người nhà người bệnh cần phối hợp thực hiện nghiêm túc các quy trình nhận diện nhằm bảo đảm người bệnh được chăm sóc, điều trị đúng người, đúng thuốc, đúng thủ thuật và đúng thời điểm. Sự cẩn trọng trong từng lần xác nhận thông tin không chỉ giúp phòng ngừa sai sót y khoa mà còn góp phần nâng cao chất lượng dịch vụ, bảo đảm an toàn người bệnh và xây dựng niềm tin đối với cơ sở y tế

“An toàn người bệnh bắt đầu từ việc xác định đúng người bệnh.”