1. Khái niệm

- Máy gây mê là một trong những thiết bị quan trọng nhất trong phòng mổ, có vai trò cung cấp khí thở, khí mê và duy trì các chức năng sống cho người bệnh trong suốt quá trình phẫu thuật. Việc quản lý, sử dụng và kiểm soát chất lượng máy gây mê đúng quy trình góp phần đảm bảo an toàn người bệnh và nâng cao hiệu quả gây mê – hồi sức tại các cơ sở khám bệnh, chữa bệnh.

- Trong các hệ thống gây mê hiện đại, thiết bị không chỉ đơn thuần tạo ra hỗn hợp khí mà còn tích hợp: Hệ thống thở vòng, bộ điều khiển thông khí, bộ làm bay hơi thuốc mê, hệ thống an toàn khí mê và cảm biến theo dõi thể tích, áp lực, lưu lượng. Nhờ đó máy gây mê hỗ trợ tối ưu trong các can thiệp ngoại khoa phức tạp.

2. Cấu tạo chính của máy gây mê

- Hệ thống cung cấp khí: Nguồn O₂, N₂O, khí nén từ hệ thống trung tâm hoặc bình khí, van giảm áp, bộ điều áp, đồng hồ áp suất và hệ thống báo động tụt áp, khóa an toàn.

- Bộ trộn khí: Điều chỉnh lưu lượng từng loại khí và cho phép tạo hỗn hợp khí chính xác theo chỉ định.

- Bộ hóa hơi thuốc mê: Hóa hơi thuốc mê như Sevoflurane, Isoflurane, Desflurane và được lắp dạng module, khóa an toàn theo chuẩn Selectatec.

- Hệ thống thở vòng: Van 1 chiều (in – out), túi thở, ống thở và bình hấp thu CO₂ (Soda lime canister).

- Bộ điều khiển thông khí: Các chế độ: VCV, PCV, PSVPro…, tích hợp cảm biến lưu lượng – áp lực.

- Hệ thống giám sát: Nồng độ O₂, CO₂, khí mê, thể tích khí lưu thông (TV), EtCO₂ và áp lực đường thở (Ppeak, Pmean).

3. Nguyên lý hoạt động

- Máy gây mê hoạt động theo chu trình khép kín:

• Khí y tế và hơi thuốc mê → bộ trộn khí → tạo hỗn hợp khí mê.
• Hỗn hợp khí qua hệ thống thở vòng, được làm ấm – ẩm → vào bệnh nhân.
• Khí thở ra đi qua bình hấp thu CO₂, loại bỏ CO₂.
• Khí sạch quay lại vòng thở → tiếp tục chu trình.
• Ventilator duy trì thông khí theo cài đặt.
• Cảm biến đo nồng độ liên tục cảnh báo khi sai lệch.

4. Quy trình vận hành máy gây mê

- Trước khi gây mê: Kiểm tra nguồn khí (áp suất, kết nối), Kiểm tra hệ thống thở, van một chiều, bình CO₂, Test rò rỉ vòng thở, Kiểm tra Vaporizer và mức thuốc mê, Khởi động máy – chạy tự kiểm tra (self-test).

- Trong quá trình vận hành:

• Theo dõi: EtCO₂, nồng độ O₂, áp lực đường thở, thể tích khí lưu thông.
• Điều chỉnh chế độ thở phù hợp bệnh nhân.
• Theo dõi mức CO₂ hấp thu.

- Sau khi hoàn tất ca mổ: Xả khí dư, thay canister CO₂ khi đổi màu, vệ sinh đường thở, thay bộ ống thở dùng 1 lần và ghi sổ sử dụng – bảo trì.

5. Bảo dưỡng – bảo trì máy gây mê

- Bảo dưỡng thường xuyên: Lau vệ sinh bề mặt, bảng điều khiển, kiểm tra mức thuốc mê trong Vaporizer, kiểm tra rò rỉ hệ thống và kiểm tra cảm biến EtCO₂, cảm biến lưu lượng.

- Bảo trì định kỳ: Hiệu chuẩn cảm biến O₂, vệ sinh – thay thế lọc vi sinh, kiểm tra bơm khí Ventilator và kiểm tra vòng thở, van 1 chiều.

- Đại tu: Thay thế gioăng – seal, kiểm tra mạch điện – bo điều khiển và kiểm tra độ chính xác Flowmeter & Vaporizer.

6. Các lỗi thường gặp và cách xử lý

• Rò rỉ khí: Kiểm tra vòng thở, dây, van.

• EtCO₂ tăng: Canister CO₂ hết tác dụng.
• Áp lực đường thở cao: Tắc nghẽn ống, van thở, nước đọng trong dây.
• Ventilator không hoạt động: Kiểm tra nguồn khí – nguồn điện – reset.

(Hình ảnh minh họa một số lỗi thường gặp)

7. Khuyến nghị an toàn

• Không dùng Vaporizer sai loại thuốc mê.
• Không vận hành khi chưa kiểm tra rò rỉ vòng thở.
• Không để nước đọng tồn trong dây thở.
• Thực hiện bảo trì đúng chuẩn theo khuyến cáo nhà sản xuất.

8. Tài liệu tham khảo

• Nghị định 98/2021/NĐ-CP ngày 08 tháng 11 năm 2021 của Chính phủ về quản lý trang thiết bị y tế.
• George Mychaskiw et al. (2023); Anesthesia Equipment: Clinical Considerations; Cambridge Handbook of Anesthesiology.
• Nicholas Record (2021); Principles of the anaesthetic machine; ScienceDirect.

10. Kết luận

- Máy gây mê là thiết bị trọng yếu trong gây mê – hồi sức, đóng vai trò quyết định an toàn đối với người bệnh trong phẫu thuật. Việc hiểu rõ cấu tạo, nguyên lý hoạt động và tuân thủ quy trình kiểm tra, bảo trì giúp hạn chế sự cố và duy trì hiệu suất thiết bị. Công tác quản lý chuẩn hóa và theo dõi định kỳ bảo đảm máy luôn hoạt động ổn định, đáp ứng yêu cầu chuyên môn. Duy trì thiết bị trong tình trạng tối ưu là yếu tố then chốt nâng cao chất lượng điều trị và an toàn tại đơn vị./.

                                                                        Bài viết: Phòng Vật tư – Thiết bị y tế