QUẢN LÝ NGUY CƠ TRONG SỬ DỤNG THUỐC
Nguy cơ của thuốc là xác suất xảy ra sự cố y khoa liên quan đến thuốc. Cần lưu ý rằng trong một số trường hợp, các sự cố y khoa này thậm chí có thể xảy ra trên các đối tượng không trực tiếp sử dụng thuốc (ví dụ thai nhi và trẻ trong giai đoạn bú mẹ có thể gặp phải nguy cơ nếu người mẹ sử dụng thuốc hoặc nhân viên y tế có thể gặp phải nguy cơ khi pha chế hoặc vận chuyển thuốc điều trị ung thư cho người bệnh).
Khái niệm nguy cơ của thuốc phải được phân biệt rõ với khái niệm ADR. Theo Tổ chức y tế thế giới đưa ra một định nghĩa về phản ứng có hại của thuốc như sau (WHO, 1972): “Phản ứng có hại của thuốc là phản ứng độc hại, không được định trước, xuất hiện ở liều thường dùng cho người để phòng bệnh, chẩn đoán hay chữa bệnh hoặc nhằm thay đổi một chức năng sinh lý. Định nghĩa này không bao gồm các trường hợp thất bại trị liệu, quá liều, lạm dụng thuốc, không tuân thủ và sai sót trong trị liệu”. Trong khi đó, theo Tổ chức tiêu chuẩn hóa quốc tế ISO/ IEC, nguy cơ là “sự kết hợp của xác suất xảy ra một phản ứng có hại và mức độ nghiêm trọng gây nên bởi phản ứng có hại đó”.
Như vậy, bên cạnh hậu quả gây ra do ADR, khái niệm nguy cơ của thuốc còn đề cập đến một khía cạnh quan trọng khác là xác suất xuất hiện của ADR. Đây cũng chính là hai khía cạnh để phân tích nguy cơ và đề xuất các hoạt động quản lý nguy cơ của thuốc.
Các nguồn phát sinh nguy cơ của thuốc
Phân tích và lượng giá nguy cơ
- Phân loại khả năng xảy ra:
- Phân loại hậu quả của nguy cơ
Vai trò của các bên liên quan trong hoạt động quản lý nguy cơ:
- Trách nhiệm chung của nhân viên y tế:
- Báo cáo các biến cố vào hệ thống quản lý biến cố.
- Nhận diện và đánh giá nguy cơ theo quy trình quản lý nguy cơ liên quan đến thuốc.
- Cung cấp các thông tin về nguy cơ liên quan đến thuốc khi được yêu cầu.
- Tích hợp các hoạt động quản lý nguy cơ vào việc thực hiện các công việc hàng ngày.
- Trách nhiệm chính của ban lãnh đạo CSKCB bao gồm:
- Tham gia rà soát và cập nhật các dữ liệu về nguy cơ liên quan đến thuốc.
- Đảm bảo nhận diện, quản lý và giám sát liên tục các nguy cơ liên quan đến thuốc và phù hợp với các quy trình đã được xây dựng. Nhiệm vụ này bao gồm cả việc đảm bảo tính hiệu quả của các biện pháp kiểm soát quan trọng trong quy trình quản lý nguy cơ.
- Giám sát việc sử dụng phù hợp các biện pháp quản lý nguy cơ và đảm bảo tuân thủ đầy đủ việc thực hiện các biện pháp này.
- Tích hợp các hoạt động quản lý nguy cơ vào trong việc ra các quyết định quản lý/ điều hành và việc thực hiện các công việc hàng ngày.
- Tổ chức họp định kỳ nhóm/ ban quản lý nguy cơ và đảm bảo rằng các nguy cơ liên quan đến thuốc được ghi nhận chính xác và kịp thời.
Quản lý nguy cơ trong sử dụng thuốc là một hoạt động thiết yếu nhằm bảo đảm an toàn người bệnh, nhân viên y tế và nâng cao chất lượng khám bệnh, chữa bệnh. Việc nhận diện, phân tích, lượng giá và kiểm soát nguy cơ cần được thực hiện thường xuyên, liên tục và có sự tham gia của tất cả các cá nhân, đơn vị liên quan. Thông qua việc triển khai hiệu quả các biện pháp quản lý nguy cơ, cơ sở khám bệnh, chữa bệnh có thể chủ động phòng ngừa các sự cố liên quan đến thuốc, giảm thiểu tác hại, nâng cao hiệu quả điều trị và góp phần xây dựng môi trường chăm sóc sức khỏe an toàn, chất lượng và lấy người bệnh làm trung tâm.
TÀI LIỆU THAM KHẢO
Tài liệu Tiếng Việt
- TS. Vũ Thị Thu Hương (2024). Quản lý nguy cơ trong sử dụng thuốc. An toàn người bệnh và quản lý nguy cơ tại cơ sở khám, chữa bệnh. Bệnh viện Hùng Vương. Thành phố Hồ Chí Minh.
Tài liệu Tiếng Anh
- Billstein-Leber, M., Carrillo, C. O. L., Cassano, A. T., Moline, K., & Robertson, J. J. (2018). ASHP guidelines on preventing medication errors in hospitals. American Journal of Health-System Pharmacy, 75(19).
- Ciapponi, A., Nievas, S. E. F., Seijo, M., Rodríguez, M. B., Vietto, V., García-Perdomo, H. A., ... & Garcia-Elorrio, E. (2021). Reducing medication errors for adults in hospital settings. Cochrane Database of Systematic Reviews, (11).
- Salar, A., Kiani, F., & Rezaee, N. (2020). Preventing the medication errors in hospitals: a qualitative study. International Journal of Africa Nursing Sciences, 13, 100235.
- Hayes, C., Jackson, D., Davidson, P. M., & Power, T. (2015). Medication errors in hospitals: a literature review of disruptions to nursing practice during medication administration. Journal of clinical nursing, 24(21-22), 3063-3076.
